Marka sesi rehberi, markanızın nasıl konuştuğunu birkaç sayfada yazıya döken, herkesin aynı tonda yazmasını sağlayan bir belgedir. İyi bir rehber sıfat listesi değildir: örnek cümleler, yasaklı ifadeler ve kanal farkları içerir. Bu yazı rehberin kendisine odaklanıyor: hangi bölümler olmalı, ne yazılmalı, nasıl güncel kalmalı. Yapay zeka ile sosyal medya içeriği üretiyorsanız, o tarafı ayrı bir yazıda ele aldık; sonunda ona yönlendiriyoruz.
Rehberin bölümleri
Rehber 3-6 sayfayı geçmesin; tek bir sosyal medya hesabı için bir iki sayfa yeterli olabilir. Uzun belgeyi kimse okumaz. Sekiz bölüm yeterlidir:
- Marka kim, kime konuşuyor
- Sesin özellikleri
- Hitap ve dil kuralları
- Örnek cümleler
- Yasaklar
- Kanallara göre farklar
- Sık yazılan metinler için kalıplar
- Güncelleme ve sahip
1. Marka kim, kime konuşuyor
Üç dört cümleyle:
- Marka ne yapıyor, kime hizmet ediyor?
- Okuyucu kim? Yaşı, bilgi düzeyi, ne bekliyor?
- Marka okuyucunun gözünde kim olmak istiyor? Uzman, yol arkadaşı, rehber?
Bu bölüm, ton kararlarının dayanağıdır. Hedef kitle belirsizse ses de belirsiz olur.
2. Sesin özellikleri
Üç dört özellik seçin ve her birini iki yönden tanımlayın: ne olur, ne olmaz.
| Özellik | Olur | Olmaz |
|---|---|---|
| Net | Kısa cümle, somut örnek | Süslü, uzun, havada ifade |
| Sıcak | “Birlikte bakalım” | Resmi duvar dili |
| Güvenilir | Doğrulanabilir bilgi, açık sınır | Abartı, garanti |
“Samimi ama profesyonel” gibi sıfatlar her markada yazılır ve hiçbir şey anlatmaz. Yanına davranışı yazın: samimi derken ne kastediyorsunuz? “Siz” diye hitap eder mi? Espri yapar mı? Emoji kullanır mı?
3. Hitap ve dil kuralları
- Hitap: “Siz” mi “sen” mi? Birinci çoğul (“biz”) mı?
- Cümle uzunluğu: Ortalama kaç kelime? Paragraf kaç cümle?
- Terimler: Hangi kavramlar markanın dilinde, hangileri yabancı? Örneğin “kullanıcı” mı “müşteri” mi?
- Yazım: Marka adı nasıl yazılır (büyük küçük harf)? Sayı, tarih, para birimi biçimi? Kısaltma?
- Dil: Yabancı kelime kullanımı. Türkçe karşılığı olan kelimeyi tercih edin mi?
Bu bölüm tekrar eden küçük kararları sabitler. Editör ve yazarlar için en çok kullanılan kısımdır.
4. Örnek cümleler
Rehberin en değerli bölümü budur. İlkeyi yazmak yetmez, aynı mesajın iki hâlini gösterin.
Zayıf: “Müşteri memnuniyetini en üst seviyede tutarak sektörün lideri olmayı hedefliyoruz.” Marka sesi: “Bir sorunuzu yanıtlamamız bir iş günü sürmez. Sürerse nedenini yazarız.”
10-15 çift örnek toplayın. Gerçek metinlerinizden alın: web sitesi, e-posta, reklam, sosyal medya. İyi örnekler rehberin kalbidir; yeni yazar bunlara bakarak ton yakalar.
5. Yasaklar
Markanın söylemeyeceği şeyleri yazın:
- Klişe ifadeler ve boş sıfatlar (listeyi gerçek metinlerinizden çıkarın)
- Abartı ve garanti dili
- Rakipleri küçümseme
- Kullanılmayacak espri ve konular
- Kaynağı olmayan istatistik
- Yasal olarak riskli ifadeler (hukukla birlikte netleştirin)
Yasak listesi 10-20 madde olsun. Her maddeye kısa gerekçe yazın.
6. Kanallara göre farklar
Marka sesi aynı kalır, ama kanala göre ayarlanır.
| Kanal | Ayar |
|---|---|
| Web sitesi | Net, açıklayıcı, daha az duygu |
| E-posta | Kişisel, doğrudan, tek çağrı |
| Sosyal medya | Kısa, hızlı, kanala göre rahat |
| Reklam | Çok kısa, tek fayda, net eylem |
| Destek ve şikâyet yanıtları | Sakin, çözüm odaklı, empatik |
| Resmi ve hukuki metinler | Sade, kesin, yasal terimler korunur |
Her kanal için iki üç örnek ekleyin.
7. Kalıplar
Sık yazılan metinlerin iskeletleri: hoş geldin e-postası, teşekkür, özür, teklif cümlesi, hata mesajı. Kalıp dayatma değil, başlangıç taslağıdır.
8. Güncelleme ve sahip
Rehberin bir sahibi olsun (kişi ya da rol). Yılda bir ya da büyük marka değişikliğinde gözden geçirilsin. Sürüm ve tarih belgenin başında yazılsın.
Rehberi yapay zeka araçlarına taşıma
Rehber hazırsa onu yapay zeka araçlarına talimat olarak da verebilirsiniz, ama bunun için rehberi olduğu gibi yapıştırmak çoğu zaman yetmez. Dört şey yapın:
- Rolü ve okuyucuyu söyleyin. Rehberin ilk bölümü buraya taşınır.
- Kuralları emir cümlesine çevirin. “Kısa cümle kur. ‘Siz’ diye hitap et.”
- Zayıf ve iyi örnek çiftlerini ekleyin. Modeller örneklerden ton yakalamakta çoğu zaman başarılıdır.
- Bilgi sınırı koyun. “Verilmeyen rakam, tarih, müşteri adı uydurma. Bilmiyorsan belirt.”
Örnek talimat parçası:
Sen bir B2B yazılım şirketinin metin yazarısın. Okuyucu, teknik olmayan bir satın alma yöneticisi. Kısa cümleler kur, jargondan kaçın, ilk paragrafta sorunun cevabını ver. Abartı ve garanti kullanma. Kaynağı olmayan rakam yazma; çıktının sonunda hangi bilgileri teyit etmem gerektiğini listele.
Çıktıyı yine bir insan okur: ton rehberdeki örneklere benziyor mu, yasaklı ifade, uydurma rakam ya da yanlış marka adı var mı? Sosyal medya içeriğinde yapay zeka kullanımı, onay noktaları ve ses kayması denetimi için ayrı yazımıza bakın: Sosyal medyada yapay zeka içeriği: Marka sesi nasıl korunur? Kişisel veri, gizli bilgi ve müşteri verisini herkese açık araçlara girmeyin; şirketinizin veri kurallarına uyun.
Güncelleme
Rehberi yaşayan belge yapın. Üç ayda bir ekipten geri bildirim alın: hangi kısım işe yaramıyor, hangi örnek eksik? Yeni iyi metinleri örnek bölümüne ekleyin. Talimatları rehberle birlikte güncelleyin.
Rehberin ilk sürümünü hızlı çıkarma
Sıfırdan başlıyorsanız bir hafta yeter. Gün gün: ilk gün mevcut en iyi beş metni seçin. İkinci gün her metinde neyin işe yaradığını işaretleyin. Üçüncü gün sesin özelliklerini ve yasakları yazın. Dördüncü gün örnek çiftlerini hazırlayın. Beşinci gün iki kişiye okutup anlaşılmayan yerleri düzeltin. İlk sürüm kusursuz olmak zorunda değildir; kullanıldıkça gelişir.
Sık sorulan sorular
Rehber kaç sayfa olmalı?
Üç altı sayfa. Daha uzunsa kullanılmaz.
Küçük işletmenin de rehbere ihtiyacı var mı?
Evet, tek sayfalık sürüm bile işe yarar: hitap, üç özellik, beş örnek, on yasak.
Yapay zekaya rehberi yüklemek yeterli mi?
Çoğu zaman değil. Kuralları emir cümlesine çevirmek ve örnek eklemek sonucu iyileştirebilir. Çıktıyı yine de bir insan okumalı.
Rehberi kim yazmalı?
Markayı bilen ve metin yazan biri, yöneticinin onayıyla. Mevcut en iyi metinleriniz ilk kaynağınızdır.
Marka sesi, konumlandırma ve kurumsal kimlik çalışmalarınız için Profaj markalaşma ve logo-kurumsal kimlik sayfalarına bakabilirsiniz.